welcome to chios island

Σπήλαιο Αγίου Γάλακτος

Περιγραφή

Το σπήλαιο του Αγίου Γάλακτος, ένα από τα δύο επισκέψιμα σπήλαια του νησιού, βρίσκεται στη βάση του λόφου πάνω στον οποίο έχει χτιστεί ο ομώνυμος οικισμός στη βορειοδυτική Χίο. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για ένα, αλλά για τρία επάλληλα επικοινωνούντα σπήλαια, από τα οποία το κατώτερο και μεγαλύτερο έχει αξιοποιηθεί τουριστικά και είναι ανοικτό για το κοινό.

Σύμφωνα με τον θρύλο, η εξόριστη από τον πατέρα της λεπρή κόρη ενός αυτοκράτορα του Βυζαντίου θεραπεύτηκε πίνοντας το γαλακτώδες υγρό («Άγιο Γάλας») που έσταζε στο εσωτερικό του συγκεκριμένους σπηλαίου. Όταν μετά από τρία χρόνια ο Βασιλιάς μετάνιωσε και έστειλε να τη φέρουν πίσω, οι απεσταλμένοι του τη βρήκαν θεραπευμένη. O αυτοκράτορας τότε διάλεξε μια τοποθεσία κοντά στο χωριό, για να χτίσει μια εκκλησία. Οι εργάτες όμως έβρισκαν κάθε πρωί τα εργαλεία τους έξω από τη σπηλιά. Έτσι η εκκλησία χτίστηκε επιτόπου, γιατί θεωρήθηκε θέλημα Θεού, και η περιοχή πήρε το συμβολικό όνομα «Άγιο Γάλας». Η Παναγιά η Αγιογαλούσαινα χτίστηκε τον 13ο-14ο αιώνα στην είσοδο του μεσαίου από τα τρία σπήλαια. Στο εσωτερικό του ίδιου σπηλαίου έχει διαμορφωθεί και μια δεύτερη εκκλησία αφιερωμένη στην Αγία Άννα. Το σπήλαιο εξερευνήθηκε και χαρτογραφήθηκε από την Άννα Πετροχείλου μαζί με το ζεύγος Γκουρβέλου το 1969.

Το κατώτερο και μεγαλύτερο σπήλαιο αποτελείται από έναν επιμήκη διάδρομο συνολικού μήκους διακοσίων είκοσι μέτρων που σχηματίζει μαιάνδρους, ενώ τοπικά διευρύνεται δημιουργώντας ευρύχωρες αίθουσες και δαιδαλώδη σύνολα θαλάμων. Η πολυδαίδαλη μορφολογία του, καθώς και οι ασυνήθιστες μορφές που διανοίγονται στον λειασμένο από τη δράση του νερού ασβεστόλιθο του προσδίδουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στο εσωτερικό του σπηλαίου υπάρχει περιορισμένης έκτασης αλλά εντυπωσιακός λιθωματικός διάκοσμος. Σύμφωνα με τη σπηλαιολόγο Άννα Πετρόχειλου που εξερεύνησε ένα μεγάλο μέρος του σπηλαίου, το Άγιο Γάλας θεωρείται ένα από τα σπανιότερα σπήλαια του είδους του για τις οροφές του, για τον ιδιότυπο σταλακτιτικό διάκοσμο και τις γέφυρες που σχηματίστηκαν, καθώς το στροβίλισμα του νερού τρυπούσε τον συμπαγή ασβεστόλιθο.

Στο συγκεκριμένο σπήλαιο εντοπίστηκαν προϊστορικά ευρήματα ήδη από το 1887, καθιστώντας το Άγιο Γάλας μία από τις πρώτες προϊστορικές θέσεις που καταγράφηκαν στον ελλαδικό χώρο. Το 1938 πραγματοποιήθηκε η πρώτη ανασκαφική έρευνα στο κατώτερο και το μεσαίο σπήλαιο από τη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή, ενώ το 2002 η Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας πραγματοποίησε δοκιμαστικές τομές και το 2004 σωστική ανασκαφική έρευνα στο κατώτερο σπήλαιο, στο πλαίσιο των εργασιών αξιοποίησής του. 

Οι ανασκαφές έφεραν στο φως σημαντικά ευρήματα της Μέσης και Νεότερης Νεολιθικής περιόδου, αλλά και μεταγενέστερων χρόνων, τα οποία φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Αρχαιολογικό Μουσείο της Χίου. Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται χρηστικά πήλινα αγγεία, κυρίως φιάλες και πιθοειδή, λίθινα και οστέινα εργαλεία, πήλινα και λίθινα ειδώλια, καθώς και κοσμήματα από λίθο, οστά ή κοχύλια. Άφθονα είναι, επίσης, τα διατροφικά κατάλοιπα, κυρίως οστά ζώων, ψαριών και κοχύλια. Τα οστά των ζώων ανήκουν τόσο σε εξημερωμένα είδη (αιγοπρόβατα), όσο και σε θηράματα. Αξιοσημείωτη είναι η ανεύρεση οστών από αρκούδες, λεοπαρδάλεις, αγριόχοιρους και ζαρκάδια, ζώα που έχουν εξαφανιστεί πλέον από το νησί.

Τα ευρήματα που εντοπίστηκαν στο κατώτερο σπήλαιο προέρχονται από το μικρότερο σπήλαιο από πάνω του, το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί ως χώρος κατοικίας κατά την αρχαιότητα. Οι αποθέσεις του σπηλαίου μαζί με τα περιεχόμενα αρχαιολογικά κατάλοιπα διέρρευσαν μέσω ενός ανοίγματος στο δάπεδό του που λειτούργησε ως χοάνη σχηματίζοντας στο υποκείμενο σπήλαιο έναν μεγάλο κώνο επιχώσεων, η κορυφή του οποίου σταδιακά έφτασε ως την οροφή και απέκλεισε το άνοιγμα. Αρχαιολογικά κατάλοιπα έχουν εντοπιστεί και στο ανώτερο σπήλαιο.

 

Χαρακτηριστικά

Πρόσβαση: Λεωφορείο, Αυτοκίνητο, Μοτοσυκλέτα
Απόσταση από την πόλη: 30-40 χλμ.
Βρίσκεται σε: Βορειοανατολικά της πόλης

Χάρτης

View in Google Maps
Είστε μέλος της οικογένειας του Chios-Greece.gr ;